پرسش و پاسخ بخش

صحبت از جمع: درباره هوش مصنوعی می گویند یک روزی آن قدر پیشرفت می کند که باعث نابودی بشر می شود .ولی می گویند که هیچ مخلوقی نمی تواند از خالق خود بالاتر برود .

استاد: هوش مصنوعی را بشر می سازد، می گوید نسزد که هیچ مخلوقی بر خالقش فائق آید. آیا به نظر تو انسان خالق است ؟ سازنده است اختراع می کند آن هم با علم الهی یعنی دانشی که خداوند بر انسان قرار داده است تا آنجا او را می برد می گوید باز هم نمی خواهی درست شوی ؟ اگر درست شدی اجازه نمی دهم که این تو را نابود کند و اگر درست نمی شوی تو همان بت پرست هستی و خودت را می پرستی پس باید نابود شود و نابودش می کند پس هیچ اتفاق بدی نیست، کاملا درست است .
ادامه صحبت از جمع : چندین منابع مسیحی و یهودی را به هوش مصنوعی دادند و در مورد مثلا اهل سنت و شیعیان پرسیده بودند و مثلا تنها یکی از آنها گفته بود غدیر واقعیت دارد یا خیلی چیزهای دیگر . و پرسیده بودند آیا شما می توانید به صورت منطقی خدا را اثبات کنید؟ آیا هوش مصنوعی زمانی می فهمد که خالقی وجود دارد؟ بعد وقتی بفهمد چه می شود چون الان هوش مصنوعی روی احساسات کار می کند و آیا روزی می رسد که خدا را عبادت کند؟
استاد : بالاخره تو می خواهی ببینی چه بر سر آدم می آید یا چه بر سر هوش مصنوعی می آید ؟
ادامه صحبت از جمع : اطرافیان من مدام با من بحث می کنند و اگر دلیلی از قرآن بیاورم بازهم بحث می کنند ولی اگر دلیلم را ازهوش مصنوعی بگویم بحث تمام می شود .
استاد : تو می خواهی از هوش مصنوعی دلایل و استدلال هایی را به شما بدهیم که آنها را سر جایشان بنشانی، فایده ای ندارد چون آدمیزاد همیشه و در همه حال به دنبال راه فراری می گردد تا تعهد نپذیرد اینها نمی خواهند تعهد بپذیرند، اینها نمی خواهند طوری در دنیا زندگی کنند که خداوند تعیین کرده دنبال راه فرار می گردند. به آنها بگو خانم، آقا، شما دنبال راه فرار می گردی بسم الله برو به سلامت، من راهم را پیدا کردم و می روم شما هم هر کاری که می خواهید انجام دهید . با اینها نبرد نروید اینها سفسطه می کنند، یک گروه خاصی هستند که در عصر پیامبر(ص) هم بودند به نام سوفسطائیان .
صحبت از جمع : نگران اولیه این است که آیا امکان این وجود دارد که در آینده هوش مصنوعی برعلیه بشریت طغیان کند یا یاد بگیرد عبادت کند.
استاد : هوش مصنوعی هم اذن الهی است، تمام اقوام پیشین بعد از کفرگرایی و مسیرغلط رفتن بر آنها عذاب نازل شد، مگر نشد؟ هر زمانی به یک شکلی، در هر دیاری به یک شکلی، هیچ معلوم نیست ممکن است هوش مصنوعی در زمان خودش همان عذاب است، وگرنه اذن پروردگار نباشد هیچ اتفاقی نمی افتد.
ادامه صحبت از جمع: من فکر می کنم این بحث را یک مقدار مبنایی اگر نگاه کنیم شاید بشود یک پاسخی برای این سوال ایشان داشته باشیم و آن این است که آن بحثی که شما فرمودید که خلق نیست در واقع هوش مصنوعی یک نوع دانش است، این دانش را همه می دانیم بر مبنای صفر و یک ایجاد شده، بر اساس برنامه ها و الگوریتم هایی که به آن می دهند می آید و اعمالی را انجام می دهد به جهت سرعت عملی که در الکتریسیته و حرکتی که در الگوریتم آن ایجاد می شود به سرعت به منابعی که در اختیارش قرار می گیرد دست یابی پیدا می کند بنابراین این امکانی که آیا در آینده هوش مصنوعی بتواند از خودش حرکتی را انجام بدهد وجود ندارد مگر اینکه اطلاعاتی را به آن داده باشند که براساس آن اطلاعات تجزیه و تحلیل بکند و نتایجی را به دست بدهد و خارج بکند، البته اخیراً یک گزارشی دیدم که یک هوش مصنوعی آمده بدون اینکه برنامه ریزی برای آن شده باشد رفته یک سایتی را هک کرده، خارج از برنامه عمل کرده، این خبر مبنای اثبات شده ای ندارد یعنی به شکلی به نظر می رسد دارند این را القاء می کنند که امکان دارد هوش مصنوعی بتواند خارج از برنامه عمل کند بنابراین بر اساس منطق چنین چیزی امکان پذیر نیست مگر اینکه چنین برنامه ای را برای آن پیش بینی کرده باشند که تو بیا خارج از آنچه که در اختیار داری عمل بکن، بنابراین نمی شود به این نگرانی دامن زد که هوش مصنوعی خواهد توانست بر علیه بشریت حرکت بکند اما اینکه هوش مصنوعی مجهز بشود که بُعد را تشخیص بدهد امکان پذیر است، مشخص بشود که این توانمندی را دارد که حتی بر اساس برنامه ای که به آن داده اند اهل تشخیص بشود این وجود دارد، اما بر اساس برنامه فقط می تواند عمل کند.
استاد: پس باز هم من بر می گردم به این نکته که عرض کردم اذن الهی.
صحبت از جمع : بیشتر از این که ما دنبال ساختارش برویم که این را چطور ساخته اند چه الگوریتم و برنامه ای دارد، هدفش مهم است، هدف از ساخت این وسیله چه بوده؟ الان حدود 30 سال هست که موبایل آمده کِی باور می کردیم روزی برسد که یک شماره تلفن حفظ نباشیم، درست است نمی شود جلوی پیشرفت تکنولوژی را گرفت باید با آن همراه بود ولی باید هم مزایا و هم ضررهایش را شناخت که از آن جلوگیری کرد .الان یک عده از جوان های ما به قدری وابسته گوشی موبایل هستند که بعضی از انواعش ضد آب است با خودشان زیر دوش هم می برند حتی 5 دقیقه دوش گرفتن را نمی تواند بدون این وسیله به سر ببرد و این هدف کسانی بوده که این وسیله را ساختند و مسلما نمی شود گفت صد در صد هدفشان نفع بشر بوده و مصیبت بالاتر از آن هوش مصنوعی است من نه علمی در این زمینه دارم نه ریاضی سرم می شود نه ساختارش را می فهمم ولی یک روزی بیاید که از من بپرسند خانم نامت چیست؟ می گویم صبر کن از هوش مصنوعی بپرسم، باید ببینیم هدفش چیست می خواهد بشر را به آن سویی ببرد که دیگر هیچ اختیاری در تصمیم گیری ها، انتخاب، عملکرد، نوع زندگی و نوع رابطه اش حتی با افراد خانواده اش ندارد، اینقدر تحت تأثیر قرار می گیرند، کاش جوانهای ما که اینقدر شیفته و دلباخته این نرم افزار و این مسائل هستند حداقل 10 درصد هم دنبال ضررهایش بروند و تحقیق کنند که یک میزانی درامان باشند درست است از نکات مثبتش استفاده می کنیم تا از دنیا عقب نمانیم ولی ضررهایش خیلی بیشتر از آن موارد مفید است.
صحبت از جمع: ممکن است که این دانشِ وسیعی باشد سراسر عالم را هم بگیرد ولی اسمش همراهش است هوش مصنوعی، حقیقی نیست ما باید به دنبال چیزهای حقیقی باشیم.
صحبت از جمع: می خواستم قبل از اینکه بگویم هوش مصنوعی چه چیزی هست و با چه نیتی ساخته شده و چه خواهد شد چون برق هم وقتی اختراع شد، اینترنت هم وقتی آمد و همه مسائل بعدی ممکن است باورمندان و مذهبیون با توجه به مواضعی که دارند اظهار کنند صرفنظر از اینکه چه قسمتی از آن درست یا غلط است ولی می خواهم عرض کنم آن جوری که شما فرمودید مصدر خلق و صُنع مصدر متفاوتی است، یک دقت لفظی در قرآن وجود دارد مثلاً جَعلَ، خَلقَ صنَعَ، ورعَ، انشعَ، بگوییم پدید آورد، ساخت، خلق کرد، مصنوعی، صنع، هوش مخلوقی نمی گوییم هوش مصنوعی می گوییم می خواهم عرض کنم این دقت را داشته باشیم خَلقَ و صنَعَ وانشعَاء اینها در قرآن آمده ممکن است ما در عرف همه را بگوییم ساختن، اما این وجه تمایز را باید بین این مصادیر دید که تعارض از اینجا ناشی نشود ما صنعت کردیم، ما خلق کردیم، ما پدید آوردیم، ما جعل کردیم، جعل خلیفه در قرآن است، انسان را به عنوان خلیفه جعل کردیم، انشع پدید آورد از صنع از خلق هست، شما فرمودید هیچ مخلوقی به خالقش پیشی نمی گیرد حالا ممکن است مصنوعی به صانعش پیشی بگیرد؟
استاد: این هایی که ما می گوییم صرفاً زیر این پرچم زیر این مطلب قرار دارد که آدمی چگونه حرکت می کند ببینید داشتن پیشرفت های علمی در سطح خیلی وسیع اصلاً از آن چیزهایی هست که خدا برای انسان مقرر کرده است، چطور که یک روزی انسان غار نشین بود، امروز ببینید می سازد، گوش فلک را کَر می کند و خرد می کند بالا می رود، پس بنابراین ما با پیشرفت ها می خواهد هوش مصنوعی باشد می خواهد هرچه باشد مخالفت نداریم، منتهی مهم این است هر کسی که دست به این کار می زند یا نیت درست دارد یا نیت غلط، نیت غلط مانع از این خواهد شد که شما ببینید چرا این درست شده و می خواهد چه کار کند؟ که این خیلی بد است و آدم ها ی فهیم باید دنبالش باشند، اما وقتی که نیت درست است باید در عین حال برای آن زیربنایی هم تعریف کند، باید برای آن نگاهی برای رشد با این ماجرا هم تعریف کند. یک روزی خانه ها همه یک طبقه بود بعد شد 2 طبقه، علم آمد تعریف کرد که اگر شما خواستید روی این یک چیز دیگر بسازی باید سازه زیری را اینقدر حجیم کنی اینکار را بکنی آن کار را بکنی، بعد آمد سه طبقه کرد یعنی کسانی که نگران این بودند که مبادا طبقات بیشتر سرنگونی داشته باشد در عین حال هم می خواستند مردم مسکن های مجزا هم داشته باشند آمدند برای این یک مهندسی مطرح کردند و دراین طراحی تعریفاتی کردند که باید اینجور باشد، گفتم در خانه قدیمی پدر من ما ناودان داشتیم وقتی باران می آمد از صدای باران نمی فهمیدیم از شر شر و کُر و کُری که در این ناودان می کرد می فهمیدیم که باران با چه شدتی دارد می بارد، امروز شما تشریف ببرید روی پشت بام ما یک دهانه چاه هست که دقیقاً می آید داخل همین حسینیه در همین سرویس ها، جالب است آن از بالا که می آید مستقیم می رود در شاه لوله بعد از اینجا می روند داخل چاه و ادامه پیدا می کردند، این یک واقعیت است اگر قرار باشد که ما یک پیشرفت بزرگ علمی داشته باشیم باید برای آن تعاریف درست هم داشته باشیم، می گوید هوش مصنوعی یک روزی می آید بشر را داغان می کند، پس به چه درد می خورد؟ اگر قرار است بشر را از بین ببرد به چه درد می خورد؟ اما از آن طرف قضیه هم هست، ممکن است خود این هوش مصنوعی از آن قصه هایی باشد که عذاب الهی است، پروردگار فیل سواران را فرستاد پرنده، سنگ های ریز، نشان دار آورد می زد از کَله یارو می رفت داخل، مگر کسی چنین چیزی باورش می شود؟ اصلاً امکان پذیر هست؟ نه، خیلی معذرت می خواهم پرنده پر می زند مدفوع می کند نمی تواند جهتش را درست کند که کجا بیاندازد روی سر ملت می اندازد اما خداوند عالم تعیین کرد اینطور باشد هیچ بعید نیست آن هم اینجور باشد، من اصلاً دنبال هوش مصنوعی نرفتم، یعنی هیچ گونه مطالعه ای روی این جریان ندارم جز شنیده هایی که از همه شما شنیدم، یا گاهاً در خانه از بچه ها شنیدم، اما این را می دانم آقا جان بگو شما اینجوری هستید بروید دنبال کار خودتان توهم برو دنبال کار خودت، می ترسی؟ نترس، یک چیزی فی الواقع روی آن حرف ندارد آخرین دین، آخرین پیغمبر(ص)، آخرین کتاب، تا روزی که قرار باشد آسمان ها تیره و تار گردند همه چیز زیر و رو بشود، خیلی جالب است من یک کلیپی دیدم از یک آدمی که خارجی بود، خیلی قشنگ می گفت، جهان در حال تبدیل شدن است، من هم این را اعتقاد دارم ولی نه این شکلی، حتی از اینکه مبادا بچه ها را آشفته کنم به هیچ کسی این را نفرستادم دست خودم است فقط، ولی واقعیت این وجود دارد، می تواند بشود.
ادامه صحبت از جمع: این نکته را می خواستم عرض بکنم که ما حواسمان باید به این هم باشد ما اگر بخواهیم دنبال این بگردیم که احراز و اثبات حقانیت دین و وحی و باور اگر اینقدر روشن بشود این کار را انجام داد که دیگر کسی نمی تواند عصیان بکند، نمی تواند نافرمانی بکند، در سوره بقره چرا قرطاس به معنای کاغذ چرا این را نفرستاد که دیگر اینقدر روشن بشود، اگر شما اینقدر برایت روشن بشود قضیه که دیگر هیچ موقع خطا نمی کنی، مجال آزمایش و ابتلا پیدا نخواهی کرد، پس اصلا دنبال این نباشیم که اینقدر بخواهیم طرف را توجیه و اثبات بکنیم، دنبال اثبات و احراز به این روشنی نباشیم بارها می فرمودید زمانی که بین دو تا عالم آدم قرار می گیرد موقع جان دادن، می گوید مرا برگردانید، قرآن می گوید: الان؟ دیگر فایده ندارد.
استاد: دقیقاً می گوید مرا برگردانید، قرآن می گوید: الان؟ دیگر فایده ندارد، من می خواهم ایمان بیاورم، می گوید دیگر فایده ندارد، این یک واقعیت است که باید به این نکته همه ی ما توجه داشته باشیم خط تان را از حالا مشخص کنید.
صحبت از جمع: در یک برنامه ای که آقایانی صحبت می کنند که وارد چه بحث هایی بشوید نشوید اصلا یکسری از این بحث ها از بیخ و بن غلط است شما هیچ وقت به هیچ نتیجه ای نمی رسید، یک صحبتی که اصلا ما برای چه داریم بحث می کنیم اینها را یاد بگیریم که یک سری جاها لزومی ندارد که ما یکسری چیزها را اثبات کنیم یا حتی اگر یک نفر پشت سر حضرت علی (ع)هم حرف می زند لازم نیست من حتما دفاع بکنم خود حضرت علی (ع) اینقدری کارش درست بوده که نیازی به دفاع من ندارد، چون توهینی نشده، نظر خودش را دارد، داشته باشد. بحث دیگر، ما یک جایزه ای در دنیا داریم به نام نوبل که هر کسی به دنیا خیلی خدمت می کند به او می دهند، تاریخچه اش را که می رویم می خوانیم نوبل کسی بوده که بمب اختراع کرده و اصلاً این جایزه را برای عذاب وجدانش گذاشته چون یک بمب تی ان تی را می سازد که به واسطه آن خیلی از آدم ها می میرند درصورتی که برای معدن سازی این بمب را ساخته بوده، بحث آن نیتی که شما می گویید یک نفر با یک نیتی یک ابزاری را ساخته اینکه نفر بعدی چطور می آید از این ابزار استفاده می کند ربطی به آن قبلی ندارد، همانطور که قرآن را عملاً یک جوری استفاده می کنند می شود داعش یکی دیگر استفاده می کند حضرت علی(ع) می شود، نحوه استفاده از هر ابزاری که وجود دارد تعیین می کند که ما می خواهیم با آن چکار کنیم.
صحبت از جمع: بنده آدمی هستم که یک سابقه ای در این حوزه دارم هم مدرک تحصیلی ام هوش مصنوعی است هم کارم این است واقعیت این است که در دنیا هیچ کدام از این ابزارها صد در صد هنوز نیستند ممکن است یک روزی بشوند، در راستای صحبت دوستمان اینکه ما موضوعی را به هوش مصنوعی بدهیم و یک نظری بدهد الان در هیچ حوزه تخصصی کسی به صورت صد در صد قبول نمی کند قطعیتی وجود ندارد، مگر اینکه یک رفرنسی یا یک منبعی بدهد کسی رجوع کند. من به یک مطلبی همیشه فکر می کنم، پیامبرما معجزه اش قرآن است، در قرآن می فرماید یک سوره مثل قرآن بیاورید، من مرده شما زنده ببینید این هوش مصنوعی می تواند یک سوره ای مثل قرآن بیاورد؟ البته این مثل آوردن خودش یک بحثی دارد یادم است چند سال پیش یهودیت آمده بود یک کتابی درست کرده بود بخش قابل توجهش را هم خواندم قرآن هم بحث عربی دارد قرآن در زمان خودش مفاهیمی را آورد که جدید بود اگر روزی آورد این که مثلِ قرآن است، مثلِ باید با یک تفکر دقیقی بررسی بشود الان هوش مصنوعی می توانست کلامی یک فلسفه ای یک جهان بینی را ارائه کند که روی دست توحید اسلامی باشد روی نگاه دینی اسلام باشد اینها که مفاهیم است یا یک سوره از قرآن بیاورد که از نظر آیات قرآن به بدی بودنش و چیزهای دیگر. واقعا گر کسی فکر می کند هوش مصنوعی هرچه بگوید صد در صد است واقعاً این نیست من آدمی هستم که از این ابزارها در حوزه کاری خودم استفاده می کنم اصلاً اینطور نیست، گاهی می برد آدم را 3 یا 4 روز می چرخاند، در عین اینکه خوب و کمک کننده است یک جنسی از سلطه را با خودش می آورد، مثل علم است، آن کسی که علمی دارد به واسطه آن علم تسلطی می آورد، ولی صد در صد نیست.
صحبت از جمع : دوستمان گفتند هوش مصنوعی بخواهد یک چیزی را معلوم بکند ارزشی ندارد، دقیقاً من برعکس این فکر می کنم ما یک حدیثی از پیامبر(ص) داریم که بین دو جاهلیت مبعوث شدن، با هوش مصنوعی خیلی راحت می توانیم برویم جستجو کنیم و اگر واقعا بخواهیم حقانیتش را پیدا کنیم کمکمان می کند زودتر یکسری مستندات پیدا کنیم و آن آدمی که با داشتن چنین ابزاری همچنان می خواهد روی جهالت خودش میخ را محکمتر بکوبد جاهل تر بودن خودش را ثابت می کند اینجور نیست که یک سندی آمده حالا ازآن تبعیت نکنیم چیزی نیست صرفا ما را زودتر به آن مستندات می تواند برساند، شاید شما قبلا در یک کتابخانه می خواستید عمری از زندگی تان را بگذارید یک واقعیتی را پیدا کنید الان شما بروید بگویید یک کتاب چند جلدی از حضرت علی (ع) هست آن کتاب را خلاصه اش را به من بگو می آید در2 فصل خلاصه کتاب چند صد جلدی را ارائه می دهد و این کمک می کند یک آدمی بخواهد تصمیم گیری بکند ولی این که آن آدم می خواهد چنین چیزی را انجام بدهد یا خیر.
استاد: اصل مهم این است برای اینکه این به قول شما کتابخانه به شما این هوش مصنوعی جواب بدهد اصلش این است کل این پهنه را به عنوان اطلاعات به آن داده باشی اگر نداده باشی، ندادی، می تواند جواب بدهد؟ پس دیگر به درد نمی خورد، من خیلی از مواقع در بحث قرآن و احادیث می روم یقه پسرم و دامادم را می گیرم، خسته می شوم گاهی اوقات می دانم این آیه در کدام سوره است سریع می روم کل سوره را می گردم ولی کل قرآن را که نمی توانم بگردم از من دیگر گذشته حالا دیگر وقت شماهاست، می گویم بعد اینها در یک برنامه ای جستجو می کنند که کل آیات قرآن با معنی در آن است او آنجا می زند به من تحویل می دهد، اگر من نداشته باشم یا او نداشته باشد می تواند به من جواب بدهد؟ نمی تواند، هوش مصنوعی یعنی همین. بیشتر از این در جوامع گفتگو می کنید بزرگش نکنید، قصد دنیا همین است یک مقدار زیادی تفکر را از انسان ها بگیرد علی الخصوص از کشورهایی مثل کشور ما که هر لحظه آماده است مثل یک خرگوش وحشی بپرد روی این کشورهایی که به مردم ظلم می کنند، امروز می گوید که غزه از فلان موقع تا الان اینقدر آدم مرده، یا اینقدر آدم ناپدید شده اینها واقعاً تاسف برانگیز است اینها سعی می کنند زیربناهای فکری جوان ها و نوجوان های ما را مخدوش کنند می اندازند در یک کانالی اینها دائم دست و پا می زنند جلوی این دست و پا زدن ها را ما نمی توانیم بگیریم چون نه می توانیم این کانالها را ببندیم نه می توانیم اجازه ندهیم اینها در آن بروند تنها راهش این است کنار این ها کانال های سالم هم بزنیم. ما شما را به این کارنیاز داریم، من الان اینجا هستم فقط برای اینکه شما را دسته بندی کنم به یک همچون حرکتی، نیاز دارم به یک کانال بندی های صحیح و سالم و خوب شما، من باید از کسی که عاشق موبایل است هیچ اشکالی هم ندارد ولی این عشق را بیاندازم در یک مجرایی هم به درد خودش بخورد هم به درد هم سن و سال هایش اصلاً به درد همه تان بخورد، این وظیفه ماست، این وظیفه یک آدم هایی است که دانشش را دارند از این دانش بهره ببرند و مجرای خوب به وجود بیاورند بروید واقعاً به آن فکر کنید همه تان فکر کنید، من امروز می خواستم این را اعلام کنم به شما باز دست نگه داشتم که گروه بندی کنید یادتان هست یک زمان هایی گروه بندی کرده بودم، واقعا فکر کنید ایده بیاورید، تا ما روی این ایده ها تفکر کنیم و برای آن مجرای صحیح پیدا کنیم.عنقریب می افتیم از این دنیا می رویم، من جلوتر از همه شما ولی آنجا از ما می پرسند، آن جا چه کردی؟ مگر این همه سال نرفتی در حسینیه نشستی، شما قرار بود بیایی در این مجلس؟ نه، چطور شد آمدی؟ یکی شما را آورد، درست است؟ یک واقعیت است، نه شما، همه ی ما، من یک روزی هیچ چیز نمی دانستم، من از آن عالم هیچ خبری نداشتم شروع کردند یک چیزهایی از آن طرف نشانم دادند گفتم خدایا این ها چیست، بعد همسرم گفتند تو را به خدا بین مردم چیزی نگو فکر می کنند عقلت کم شده ببینید تا کجا کشیده آورده می گوید پاشو راه بیفت تو می توانی، ازتو بر می آید من اصولا فرماندهی ام خوب است به سادگی می توانم آدم ها را جهت بدهم ایده و مطلب بیاورید تا طبقه بندی کنیم و ان شاء الله این کار را انجام بدهیم.

• بعدی >